Home

  • Zoetwater
    Zoetwater
  • Algenbloei
    Algenbloei
  • Zoetwater
    Zoetwater

Welkom op Water en Land Online, de internetsite van het Programma Water.

Zoetwater neemt maar een zeer klein percentage van het aardoppervlak in. Afgezet tegen de totale hoeveelheid water op deze planeet is sprake van de spreekwoordelijke vingerhoed tegenover een badkuip. Niettemin valt de betekenis van zoetwater voor de mensheid, zowel direct als indirect via het klimaat, moeilijk te overschatten. Dat geldt bijgevolg ook voor de dorst naar kennis over zoetwater. Het “programma Water” richt zich op de thema’s ‘wereldwijde watersystemen’, ‘zoetwaterecologie’ en ‘water en samenleving’. Stuk voor stuk thema’s die te breed zijn om volledig bestreken te kunnen worden door onderzoekers uit welke onderzoeksgrootmacht dan ook. Meer dan door een inhoudelijke focus, onderscheidt het programma zich door een multi-/interdisciplinaire aanpak: het programma vormt een samenwerking van de gebieden ‘Chemische Wetenschappen’ en ‘Aard- en Levenswetenschappen’ en de stichting WOTRO, mét een directe inbreng vanuit het Ministerie van VROM. En ook bij de projecten en deelprogramma’s zelf is, naast op wetenschappelijke kwaliteit, beduidend meer nadruk gelegd op het niet laten inperken van de antwoorden op knellende onderzoeksvragen door disciplinegrenzen. Wetenschappers werden nadrukkelijk uitgenodigd om voorstellen in te dienen die over de grenzen van de 3 programmathema’s heen reikten.

Ecologische vragen en concrete ecologische problemen rond zoetwater

De invloed van de CO2-uitstoot en de opwarming op zoetwaterecosystemen wordt in twee afzonderlijke, maar gekoppelde projecten met elk twee deelprojecten onderzocht. Algenbloei vormt al tijdenlang een ecologisch- en gezondheidsprobleem in Nederlandse plassen en meren bij langdurige warmteperioden, met uitschieters zoals in de zomer van 2003. Stijgt, mét de gemiddelde temperatuur, het schadeniveau (door een langdurigere trigger in cyanobacteriën (blauwalgen) toxinen te produceren) naar een ‘bijpassende’ waarde? Schuift het effect, als het ware, op in noordwaartse richting? Of is het effect van de verwachte verhoging in klimaatsdynamiek juist van de meeste invloed, worden door de cyanobacteriën ook ándere toxinen gevormd, wellicht doordat de populatiesamenstelling tijdelijk of irreversibel, en mogelijk tamelijk plotseling, ingrijpend verandert.

Vergeleken met het temperatuursverloop aan de zoetwateroppervlakte, met haar dagelijkse en jaarlijkse cycli waarop tal van bekende en nog onbekende effecten aangrijpen temperatuurgelaagdheid en turbulente mengingsfenomenen, is de stijging van het CO2-gehalte in de atmosfeer een weinig dynamische zaagtand. Maar het is de vraag of dat ook wil zeggen dat de kooldioxide-gestuurde processen in de diepere delen van meren, met hun demping van temperatuursdynamiek, temperatuurs- en zuurstofgelaagdheid een totaal ander karakter vertonen. De invloed van CO2 op het meer loopt direct-atmosferisch, maar ook indirect via de instroom van water dat stoffen die van het land afkomstig zijn meevoert naar het meer.  De reactie van ecosystemen op de CO2-concentratie wordt via een stoichiometrische aanpak onderzocht. Dat houdt in dat de interactie van het ecosysteem met betrokken biogeochemische cycli, hoe koolstof en andere nutriënten binnen dit systeem rondgaan, worden onderzocht en gevolgd.